Yevgeni Onegin
Operayı keşfet.

Opera başlamadan önce orkestranın çaldığı giriş müziğidir. Uvertür, operaların en ilgi çekici bölümlerinden biridir. Özellikle Rossini’nin opera uvertürlerinin her biri birer başyapıttır.

İlk kez 1879 yılında Moskova’da sahnelenen bu uvertürde, operadaki ana karakteri tanımlayan melodiler duyulur. Bu tema dışındaki her şey uvertüre özgüdür ve dinleyici bu 2 dakikalık kısa eserde hayal etmekte özgür bırakılır.

Uvertür biter bitmez, iki genç kadının şarkısını dinleyen iki orta yaşlı kadın sahnededir. Şarkıya kısa bir ara verilmesini fırsat bilen ev sahibi Madam Larina ve kâhyası konuşmaya başlarlar. Madam Larina, şarkının etkisiyle geçmişi hatırlar. Ev sahibinin genç ve güzel kızları, Olga ve Tatyana, şarkının ikinci bölümünü söylemeye başlarlar, dadı ve ev sahibi de sohbetlerine devam ederler. Orkestra ve 4 güzel kadın sesinin muhteşem birleşimiyle yaratılan ortam, Çaykovski’nin dehasıdır.

Bu 5 dakikalık sahnede, Çaykovski’nin müziğine dört bayanın güzel sesi eşlik eder. Puşkin’in ünlü şiirinin hatırlattığı duyguları dinleriz; alışmak sıkıntıların ya da acıların bir ilacıdır.

Uvertür biter bitmez, iki genç kadının şarkısını dinleyen iki orta yaşlı kadın sahnededir. Şarkıya kısa bir ara verilmesini fırsat bilen ev sahibi Madam Larina ve kâhyası konuşmaya başlarlar. Madam Larina, şarkının etkisiyle geçmişi hatırlar.

Madam Larina çiftlik işçileri tarafından çok sevilmektedir. Hasat bitmiş ve güzel geçen bu dönemi kutlayan işçiler güzel bir şarkıyla Madam Larina’ya teşekkür ederler. Neşe dolu koro sahnesi bittikten sonra Madam’ın kızları Olga ve Tatyana’yı tanımaya başlarız. Olga ise şakacı ve günü yaşayan, tasasız bir çocuk gibidir. Tatyana çok kitap okuyan ve okuduğu hikâyelere kendisini kaptıran, durgun bir romantiktir. Sahneye Madam Larina’ın komşuları şair Lenski ve Yevgeni Onegin gelir. Lenski, arkadaşı Onegin’i Madam Larina’yla ve tabi Tatyana ile tanıştırır.

Lenski Olga’ya âşıktır ve sık sık görüşmektedirler. Şair Lenski duygularını kısa bir arya ile ifade eder.

Tatyana ilk defa karşılaştığı Onegin’den etkilenmiştir. Kitaplarda okuduğu yakışıklı ve iyi adam karşısındadır. Onegin’i görür görmez ona âşık olur. Olga ve Lenski sohbet ederken, Tatyana ve Onegin yürüyüşe çıkarlar. Yürüyüşün ardından herkes yemeğe geçer.

Yemek bitmiş, misafirler evlerine dönmüştür. Tatyana bir hayli heyecanlıdır. İlk defa yaşadığı bu duygularını anlatmalı, sırrını dökmelidir. Önce kâhya kadına açılmaya çalışır ama başaramaz. Sonra Onegin’e mektup yazmak aklına gelir. Kâhyadan mektup yazmak için kalem ve kâğıt ister.

Yaklaşık 15 dakika süren, mektup sahnesi (“Onegin letter scene”, “puskai pogibnu ya” ) opera tarihinin en kıymetli bölümlerinden biridir . Mektup sahnesi, ilk kez âşık olan bir genç kızın duygularını mektuba dökmeye çalışırken hissettiklerini anlatır. Bugünkü gibi telefon, e posta vb. iletişim kolaylıklarının olmadığı, mektubun en değerli ve belki de duyguların tek ifade aracı olduğu zamanlardır.

Tatyana bu özel mektubu şafak vakti güneşin ilk ışıkları ile birlikte tamamlayabilir, defalarca yazdıklarını yırtıp atar, tekrar yazmaya başlar. Üflemeli çalgılara arpın eşlik etmesi ve sanatçının kararsızlığı, çekingenliği, ümitsizliği, utangaçlığı, korkaklığı ve nihayet aşkı anlatan sesi hayranlık vericidir.

Evin bahçesinde kızlar korosu tatlı bir aşk şarkısı söylerken, Tatyana heyecanlı ve endişelidir. Kalbini dinleyerek, hoşlandığı adama mektup yazarak hata mı yapmıştır? Mektup, kâhya vasıtasıyla Onegine’e ulaştırılmıştır. Tatyana’nın mektubunu alan Onegin, mektupla cevap vermek yerine Tatyana ile yüz yüze görüşmek ister. Onegin gelir ve Tatyana’ya mektubunu iade eder. Cevabını meşhur bir arya ile verir.

Onegin aryasını bitirdikten sonra Tatyana’ya döner ve “Kendinizi kontrol etmeyi öğreniniz. Başka bir erkek bu durumdan faydalanabilirdi” şeklinde konuşarak sahneden ayrılır. Birinci perde biter.

Bu 5 dakikalık sahnede, genç ve güzel bir kadını ret eden erkeğin duygularını dinleriz. Bazen kendine kızan bazen nasihat veren bazen de karşısındakini küçük gören bu adamın farklı duyguları, Çaykovski’nin müziğiyle dinleyenlere ulaşır.

Tatyana’nın mektubunu alan Onegin, mektupla cevap vermek yerine Tatyana ile yüz yüze görüşmek ister. Onegin gelir ve Tatyana’ya mektubunu iade eder. Ne karakter ne de yaş olarak birbirlerine uygun olmadıklarını ifade eder. Tatyana’yı kalbi parçalanmış bir durumda bırakarak uzaklaşır. I.perde biter.

2.perde kısa bir uvertür sonrası bir parti sahnesiyle başlar. Tatyana’nın doğum günü nedeniyle annesi parti düzenlemektedir.

Tatyana’nın doğum günü partisinde buluruz kendimizi. Çaykovski’nin heyecan verici müziği eşliğinde çiftler dans etmeye başlarlar. Tatyana, kendisini ret eden Onegin’i uzun zaman sonra ilk defa görür. Onegin pek mutlu gözükmez ortamda bulunmaktan memnun değildir. Kendisini partiye getiren arkadaşı şair Lensky’e söylenir. Onegin, Lensky’nin sevgilisi Olga’ya kur yaparak, Lensky’i kızdırmak ister.

Bu sahnede, Çaykovski’nin vals müziği eşliğinde, partideki coşkuya ve partilerin olmazsa olmaz dedikodularına şahitlik ederiz.

Vals, 19. Yüzyılda Avusturya’da popüler olmaya başlamış ve tüm dünyaya yayılmıştır. Johann Strauss (1804-1849)’ın etkisiyle baloların vazgeçilmez eğlencesi olmuştur. En belirgin özelliği, çiftlerin birbirine sıkıca tutunup bir nokta çevresinde dönerek dans etmeleridir. Vals, Almanca’daki waltzen kelimesinden türetilmiştir ve kelime anlamı dönmektir.

2.perde kısa bir uvertür sonrası bir parti sahnesiyle başlar. Tatyana’nın doğum günü nedeniyle annesi parti düzenlemektedir. Konuklar önce vals yaparlar. Tatyana, kendisini ret eden Onegin’i uzun zaman sonra ilk defa görür. Onegin pek mutlu gözükmez, ortamda bulunmaktan memnun değildir. Kendisini partiye getiren arkadaşı şair Lenski’ye söylenir. Onegin, Lenski’nin sevgilisi Olga’ya kur yaparak, Lenski’yi kızdırmak ister. Vals bitiminde, konuklar ve özellikle Olga ile Onegin mazurka dansıyla eğlenir.

Bu kısa sahnede, o dönem Rusya’da popüler olan mazurkayı Çaykovski’nin melodileriyle dinleriz. Operaya gelenler önce vals şimdi ise mazurka dansı ile tanışır.

Polonya’nın kırsallarında doğan mazurka, Avrupa balo salonlarına ve dünyaya yayılmış bir kültürel değerdir. Çiftlerin daire oluşturarak yaptığı bu dans, vals gibi 3/4 yapıdadır ancak farklı olarak vurgu 2.vuruştadır ve doğaçlamaya daha elverişlidir.

18.yüzyılın sonunda Polonya parçalanarak Rusya, Avusturya ve Prusya egemenliği altına girmiştir. Bu dönemden sonra Rus aristokrasisi ve köylüleri bu dansı benimsemişlerdir.

İkinci perdenin ikinci sahnesi soğuk bir kış sabahında, açık alanda başlar. Lenski yanında tanığı ile birlikte düello yapılacak alana gelir. En yakın arkadaşı henüz gelmemiştir. Lenski çok üzgün ve kederlidir. Duygularını meşhur aryası ile ifade eder;

Bu aryada, aşkı uğruna hayatını feda etmeye hazır bir insanın duygularını dinleriz. Endişe, korku, aşk ve kader temalarını tek bir aryada ve Çaykovski’nin eşsiz müziğinde buluruz.

Dört asır boyunca, soylular ve askerlerden tutup, bazen ateş etmeyi dahi beceremeyen kişilerin arasında birçok nedenlerle düello yapıldı. Sadece “vicdanın temiz olması” ya da “aşk” için değil, siyasi anlaşmazlık, hakaret gibi nedenlerle de düellolar düzenlendi. Rusya’da yaşamın alışılagelmiş bir parçası oldu. Düello modası, tanınmış birçok kişinin hayatına mal oldu. Komünizmin gelmesi, soylular sınıfı ve geleneklerinin yok olmasıyla birlikte 1930 yılından sonra düello yapılmadı.

Puşkin, Yevgeni Onegin eserini yazarken, sonunun şair Lenski gibi olacağını bilemezdi. 8 Şubat 1937’de St. Petersburg’da, Fransız George Dantes ile düello yapan Puşkin, karnından ölümcül bir yara almış ve iki gün sonra son nefesini vermiştir. Dünyaca ünlü şair Puşkin, Fransız subay Dantes’in karısı Natalya’ya kur yaptığını öğrendiği için onu düelloya davet etmişti.

İkinci perdenin ikinci sahnesi soğuk bir kış sabahında, açık alanda başlar. Lenski yanında tanığı ile birlikte düello yapılacak alana gelir. En yakın arkadaşı henüz gelmemiştir. Lenski çok üzgün ve kederlidir. Duygularını meşhur aryası ile ifade eder. Onegin’de tanığı ile birlikte düello yapılacak yere gelir. Dünün iki yakın arkadaşı, ölümün karşısında buluşur ve son konuşmalarını yaparlar. Her ikisi de bu durumdan mutsuzdur. Hazırlıklar biter ve karşılıklı ateş edilir. Lenski karların üstüne yığılır, ölmüştür. Onyegin üzgün bir halde uzaklaşır . 2.perde biter.

3.perde muhteşem bir balo salonunda açılır. Çaykovski yine bir dans müziğiyle operayı güzelleştirir.

Çiftler tarafından gerçekleştirilen görkemli bir Polonya tören dansıdır. Başlangıçta bir zafer dansı olarak saraylarda, zaman içinde de halk arasında popüler olmuş, ulusal bir simge haline gelmiştir.

Uvertür biter bitmez, iki genç kadının şarkısı duyulur. Sahnede iki orta yaşlı kadın görürüz. Şarkıya kısa bir ara verilmesini fırsat bilen ev sahibi Madam Larina ve kâhyası konuşmaya başlarlar. Madam Larina, şarkının etkisiyle geçmişi hatırlar.

3.perde muhteşem bir balo salonunda açılır. Prens Gremin’in sarayındaki davetliler polonezin ritmiyle dans ederler. Yevgeni Onegin salondadır. Saçları ağarmış daha olgun bir erkek olmuştur. Arkadaşını öldürmesinin üstünden yıllar geçmiş, vicdan azabı dolu günler sonrası ilk defa bir baloya gelmiştir. Gremin ve eşi balo salonuna gelir. Onegin şaşkındır. Tatyana, arkadaşı Gremin’in karısıdır. Prens, Tatyana’ya olan aşkını ve duygularını güzel bir arya ile anlatır. Arya bittikten sonra Tatyana ve Onegin çok kısa sohbet ederler. Tatyana heyecanlanır. Onegin ise daha önce red ettiği kadına bu sefer âşık olur. Kullandığı cümleler, meşhur mektup sahnesinde Tatyana’nın söylediği sözlerin aynısıdır; “Mahvolacaksam olayım, ama umudum var. Mutlu olmak için bir umut. Hayatın coşkusunu hissediyorum! Aşkın sihirli iksirini içiyorum!” Perde kapanır.

3.perdenin 2.sahnesi operanın final bölümüdür. Tatyana yalnızdır ve Onegin ile yaşadıklarını düşünmektedir. Yevgeni Onegin sahneye gelir ve içinde bulunduğu durumu ve pişmanlığını ifade eder.

Bu sahnede hatıralar, pişmanlıklar, gurur, aşk, cesaret ve sadakat gibi duygular Çaykovski’nin müziğiyle hayat bulur.